AB’nin CBAM’ı uygulamaya koyması, Avrupa gübre pazarını felç etti.

AB’nin CBAM’ı uygulamaya koyması, Avrupa gübre pazarını felç etti.

Avrupa Komisyonu’nun Sınır Ötesi Karbon Yönetim Mekanizması’na (CBAM) karşı hamlesi, Avrupa gübre piyasasını kaosa sürükledi; piyasa katılımcıları, politikanın kapsamı ve zamanlaması konusundaki artan belirsizlik nedeniyle ticaretin neredeyse tamamen durduğunu bildiriyor.

Piyasa kaynakları, üre gibi önemli gübreler için çiftçiler ve tedarikçilerin fiyatlar konusunda anlaşamaması nedeniyle satış ve üretimlerini sonuçlandırılamadığını belirtti.

Aralık ayında Avrupa Komisyonu, malların fiyatlarını etkileyebilecek “ciddi ve öngörülemeyen durumları” ele almak amacıyla CBAM yasasına yeni bir 27a maddesi önerdi.

7 Ocak’ta, Fransız ve İtalyan tarım bakanlarıyla yapılan görüşmelerin ardından, AB Komiseri Maroš Šefčovič, Madde 27a’nın tarım sektörünü desteklemek için kullanılabileceğini belirtti ve daha sonraki bir basın toplantısında, bu maddenin 1 Ocak’ta yürürlüğe giren CBAM’a geriye dönük olarak uygulanabileceğini öne sürdü.

8 Ocak’ta AB, belirli malların “ciddi ve öngörülemeyen durumlarda” kapsam dışında bırakılmasına izin verecek olan 27a maddesinde yapılacak bir değişikliğe ilişkin tavsiyeleri yayınladı.

Geriye dönük politika değişiklikleri olasılığı, gübre piyasasında felaket düzeyinde bir belirsizlik yarattı. Komisyon, CBAM sertifikalarının 2027 yılına kadar artık gerekli olmayacağını belirtmiş olsa da, bu gerçekliği yansıtmıyor: CBAM halihazırda ticari müzakereleri ve ticaret koşullarını etkiliyor.

Londra merkezli CBAMBOO’nun kurucusu ve CEO’su Gabriel Rosenberg, 7 Ocak’ta yaptığı açıklamada, “Avrupa Komisyonu, gübre şirketleri için tüm politika istikrarını ortadan kaldırdı” dedi.

Gübre üretim sektörü, CBAM rejimine karşı özellikle savunmasızdır. Gübrelerin karbon-maliyet oranı, çelik gibi endüstriyel mallara göre önemli ölçüde daha yüksektir ve bu da çok daha keskin bir fiyat şokuna yol açmaktadır.

Komisyonun yaklaşımı – diğer sektörler için uygulanan %10-30’luk primin aksine, standart gübre fiyatlarına %1’lik bir prim belirlemesi – sektörün siyasi ve teknik hassasiyetini yansıtıyor. Gübre üretiminin karbondan arındırılması da daha karmaşık bir süreç ve sektör zaten uyumluluk ve inovasyona önemli ölçüde yatırım yapmış durumda.

Bir diğer büyük üretici olan Yara, Komisyondan gelen çelişkili sinyallerin -tarife askıya alma işlemleri ve muhtemelen CBAM programının kendisiyle ilgili olarak- kafa karışıklığını daha da artırdığını, çiftçilerin ürünlere erişimini ve sektörün istikrarını baltaladığını belirtti.

Avrupa Gübre Sanayi Birliği, “zaten zor durumda olan bir sektörün rekabet gücünü daha da zayıflatacak her türlü eyleme şiddetle karşı çıkacağını” belirterek, AB Komisyonu’nun son adımlarını “tamamen kabul edilemez” olarak nitelendirdi.

Brüksel’deki bazı çevreler, CBAM’ın ABD gümrük vergilerinin yolunu izleme riski taşıdığı ve maliyetlerin nihayetinde tüketicilere yansıtılacağı konusunda uyarıda bulunuyor.