Çiftçiye Kötü Haber ; Üre’nin tonu 30 Bin TL!

Türkiye yıllık ithal ettiği 3 Milyon civarındaki Üre gübresi ihtiyacının %30 unu aşan ve %35’lere dayanan bir oranını İran’dan ithal ediyor. 2024 yılında İran’dan ithal edilen üre tonajı 2,3 Milyon ton olarak raporlanmıştı. 2025 Yılına gelindiğinde İsrail-İran arasındaki “12 Gün Savaşı” (veya On İki Gün Savaşı), 13 Haziran 2025 tarihinde başlamış ve 24 Haziran 2025 tarihinde ABD arabuluculuğunda ilan edilen ateşkesle sona ermişti. İran’ın yıllık üre ihracat kapasitesi 4-5 Milyon civarındayken bu 12 Gün savaşı nedeniyle Türkiye’ye sevkler azalmış ve bunun sonunda da fiyatlar çok hızlı yükselmişti.

12 Haziran 2025 Günü İran’da Üre 345,6 $/ton Fob fiyatında işlem görürken Mısır menşei Üre 402 $/ton Fob rakamından satılıyordu. İsrailin saldırısı sonunda İran’daki gübre fabrikalarının tamamı üretimi durdurdu. Orta Doğu’da ki bu arz daralmasından dolayı Mısır üresi 1 haftada +160 $/ton Fob fiyat atışı görürken, savaş süresince fiyatı kapalı olan ateşkes sonrası açılan İran üresi +100 $/ton Fob yükselişle 445 $/ton fob rakamında işlem görmeye başladı. O gün için Usd /Try karşılığı 39,80 TL civarındayken. gübrenin yerindeki artışının Türkiye karşılığı bir anda tonda 4.000 Tl ile 6.000 tl arasında olmuştu.

Üredeki arz daralmasının yurt içindeki gübre fiyatlarına etkisi 4-6 Bin TL’den daha fazla oldu. Yurt içi firmalarının 13 haziran sabahı Üre fiyatları TOROS; 19.750 TL/Ton ve ithalatçı Firma İGSAŞ 19.300 TL /Ton olan satış fiyatını kapatmış 27 Haziran’a kadar bayilerine fiyat vermemişlerdi. Diğer ithalatçı firmalarda hızlıca aksiyon almış ve tüm satışlarını kapatmışlardı.
17 gün sonra İGSAŞ Gübre 27.000 Tl /ton fiyatından bayiye gübre satışına başlarken bayi ödediği nakliye ve masraflarını, karını da ekleyip Üre gübresini 29.000 – 30.000 Tl /ton fiyatından satışa sunarken TOROS Gübre 9 Temmuz günü bayisine satışını 27.000 Tl /ton rakamından açmıştı.

27 Şubat Cuma günü yurt içi piyasasında İGSAŞ’ın Üre gübresini bayiye satış sirkü fiyatı 24.000 Tl /ton du, ve bu nakliye kar, vergi gibi eklemelerle bayinin tezgahında 26-27.000 tl /ton fiyatına kadar satılabiliyordu. 28 Şubat Cumartesi günü ABD saldırısının hemen sonrasında firmalar satış fiyatlarını kapattıklarını internet kanallarından duyuru yaptılar.

Gübre piyasaları 2 Mart Pazartesiye kuvvetli ihtimal kapalı girecek veya fiyatlarını arz daralmasının hesabını da yaparak tonda 30.000 tl ve üzeri rakamlarla piyasaya fiyat vermeye başlayacaklar. Bu savaş son bulmadan gübredeki arz daralması hergün artacak, Orta doğudaki gübre fiyatları yükselecek , yurt içerisinde yeni maliyetlerle gübreler bayi tezgahlarında yerini alacak kısacası piyasalar bir müddet düzene girmeyecektir.
Kadir YİĞİT(Global Gübre Analisti/ GÜSİAD Genel Sekreter/Tarım Yazarı)
KY AGRO MEDIA